Cho\u0107 dla wi\u0119kszo\u015bci \u015bwi\u0119ta kojarz\u0105 si\u0119 z ciep\u0142em rodzinnego ogniska, komediami romantycznymi i wzruszaj\u0105cymi opowie\u015bciami, istnieje r\u00f3wnoleg\u0142y, mroczny uniwersum. To \u015bwiat, w kt\u00f3rym choinki nie ozdabia si\u0119 lampkami, lecz krwi\u0105, a Miko\u0142aj przynosi pod poduszk\u0119 nie prezenty, lecz koszmary. \u015awi\u0105teczne horrory<\/strong> to nie margines, lecz pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cy si\u0119 gatunek, kt\u00f3ry co roku zyskuje nowych fan\u00f3w.<\/p>\n By\u0142y wi\u0119zie\u0144 zamieniony w ba\u0142wana, nie\u017cyj\u0105cy m\u0105\u017c wracaj\u0105cy jako \u017c\u0105dna zemsty choinka, gro\u017any robotyczny Miko\u0142aj, Gremliny atakuj\u0105ce miasto i mroczny ba\u015bniowy Krampus \u2013 w \u015bwiecie \u015bwi\u0105tecznych horror\u00f3w dzieje si\u0119 naprawd\u0119 ciekawie.<\/p>\n<\/blockquote>\n Nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o bo\u017conarodzeniowych horrorach bez wspomnienia absolutnych klasyk\u00f3w. \u201eGremliny\u201d (1984)<\/em> Joe Dantego to film, kt\u00f3ry dla wielu by\u0142 pierwszym spotkaniem z po\u0142\u0105czeniem \u015bwi\u0105tecznej magii i czarnego humoru podszytego groz\u0105. To opowie\u015b\u0107 o uroczym stworzonku, kt\u00f3re pod wp\u0142ywem pewnych zasad zamienia si\u0119 w z\u0142o\u015bliwego potwora \u2013 idealna metafora zak\u0142\u00f3conej \u015bwi\u0105tecznej idylli.<\/p>\n Na przeciwleg\u0142ym biegunie stoi \u201eKrampus\u201d (2015)<\/em> Michaela Dougherty\u2019ego. Film ten czerpie z germa\u0144skiego folkloru, przedstawiaj\u0105c demoniczn\u0105 posta\u0107 karz\u0105c\u0105 niegrzeczne dzieci. Dougherty zbudowa\u0142 atmosfer\u0119 mrocznej ba\u015bni, kt\u00f3ra bardziej przera\u017ca klimatem i napi\u0119ciem ni\u017c tanimi \u201ejump scare\u2019ami\u201d. To dow\u00f3d, \u017ce \u015bwi\u0105teczny horror mo\u017ce by\u0107 artystycznie warto\u015bciowy.<\/p>\n Prawdziw\u0105 dusz\u0119 gatunku odnajdziemy jednak w filmach klasy \u201eB\u201d. \u201eJack Frost\u201d (1997)<\/em> nie ma nic wsp\u00f3lnego z sympatycznym ba\u0142wankiem z disneyowskiej kresk\u00f3wki. To historia seryjnego mordercy, kt\u00f3rego DNA \u0142\u0105czy si\u0119 z wod\u0105 po topniej\u0105cym ba\u0142wanie, tworz\u0105c krwio\u017cerczego potwora. Absurdalny pomys\u0142 zosta\u0142 zrealizowany z takim przekonaniem, \u017ce film zyska\u0142 status kultowego.<\/p>\n Podobnie jest z \u201eChoink\u0105 zemsty\u201d (\u201eTreevenge\u201d, 2008)<\/em> \u2013 kr\u00f3tkometra\u017cowym filmem kanadyjskiego kolektywu Astron-6, kt\u00f3ry opowiada histori\u0119 morderczych choinek mszcz\u0105cych si\u0119 na ludziach za \u015bwi\u0105teczne okaleczenia. To po\u0142\u0105czenie czarnego humoru, przesady i socjalnej satyry.<\/p>\n Psychologia tego zjawiska jest fascynuj\u0105ca. \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia to czas skrajnych emocji: rado\u015bci, ale te\u017c nostalgii, stresu rodzinnych spotka\u0144 i wyidealizowanych oczekiwa\u0144. Horror wykorzystuje ten kontrast, wkradaj\u0105c si\u0119 w szczelin\u0119 mi\u0119dzy \u015bwi\u0105teczn\u0105 fasad\u0105 a ludzkimi l\u0119kami. Atakuje w momencie, gdy czujemy si\u0119 najbezpieczniej, w naszych w\u0142asnych, przystrojonych domach.<\/p>\n\n
Klasyka gatunku: od \u201eGremlin\u00f3w\u201d po \u201eKrampusa\u201d<\/h3>\n
Kultowe \u201eB\u201d i niespodzianki<\/h3>\n
Dlaczego \u015bwi\u0105teczne horrory dzia\u0142aj\u0105?<\/h4>\n